Gramatyk

04 cze Gramatyk

To osoba, która słucha wypowiedzi i zwraca szczególną uwagę na poprawność językową poszczególnych zdań czy wyrażeń. Poprawność wypowiedzi ocenia pod kątem gramatycznym, stylistycznym, leksykalnym itp. Stara się „wyłapać” nie tylko błędy, ale również konstrukcje czy słowa zasługujące na szczególne wyróżnienie i pochwałę.

W klubie Toastmasters uczymy się wysławiać jak najpiękniej, używając polszczyzny nie tylko poprawnej, ale również bogatej i urozmaiconej. Każdorazowa ewaluacja naszych wypowiedzi przez gramatyka wspomaga proces tej nauki.

Przykładowe typy błędów, na które jako gramatyk powinieneś zwracać uwagę:
– rozpoczynanie zdania od „Więc / A więc”, kończenie zdania „No nie? / tak? / nie?” czy zupełnie zbędne wtrącanie w środku „No wiesz / No wiecie / właśnie”,
– pleonazmy zwane potocznie „masłem maślanym”, np. „Cofnąłem się do tyłu” czy „To fakt autentyczny”,
– błędy fleksyjne, czyli polegające na nieprawidłowej odmianie wyrazu (przez przypadki, rodzaje, liczby, osoby itp.), np. „Usłyszałem to w lokalnym radio.” zamiast „… radiu”,
– błędne użycie danego wyrazu w znaczeniu innego, jak np. niestety często spotykane mylenie „bynajmniej” z „przynajmniej” czy „efektowny” a „efektywny”,
– stawianie obok siebie wyrazów o podobnym czy wręcz identycznym znaczeniu, np. „Był tam obecny też również mój przyjaciel.”,
– użycie wyrazów powszechnie uznawanych za wulgarne – które nie przystoją Toastmasterowi wypowiadającemu się ze sceny,
– zapożyczenia z języków obcych, jeśli nie mają jeszcze oficjalnego miejsca w słowniku języka polskiego, a wręcz przeciwnie – w języku polskim mamy już słowa o adekwatnym znaczeniu, np. „na asapie” zamiast „niezwłocznie”,
– możesz również zarejestrować słowa czy wyrażenia pochodzące z języka potocznego czy gwary – jeśli ich użycie nie jest uzasadnione kontekstem czy treścią wypowiedzi.

Zwróć również uwagę na zdania zbyt złożone (wielokrotnie złożone) czy zawierające nadmiar wyrazów nie niosących za sobą dodatkowych treści – co czyni te zdania trudniejszymi do zrozumienia, szczególnie w języku mówionym.

Chwal za to między innymi:
– używanie synonimów zamiast wielokrotnego powtarzania tego samego wyrazu, np. „To był fantastyczny wieczór, bawiłam się znakomicie, rewelacyjnie spędziłam czas w doborowym towarzystwie.” zamiast „To był fajny wieczór, fajna zabawa z fajnymi ludźmi.”
– prawidłowe stosowanie czy artykułowanie wyrazów, które często używane czy wypowiadane są nieprawidłowo, np. „wziąć” a nie „wziąść”,
– obrazowe metafory (przenośnie), trafne porównania, prawidłowe stosowanie słów rzadko używanych, co świadczy o bogatym zasobie słownictwa posiadanym przez mówcę.

Może zdarzyć się, że sam nie jesteś pewien czy zdanie czy konkretny wyraz zostały wypowiedziane prawidłowo. Nie pozostawiaj tego bez wyjaśnienia! Nie wahaj się sprawdzić czegoś w słowniku – czy to papierowym udostępnionym na spotkaniu czy w internetowym na swoim telefonie. Możesz również w przerwie spytać innego uczestnika. Nikt nie wie wszystkiego, wszyscy stale się uczymy.

Ważnym zadaniem gramatyka jest również wybranie „słowa dnia” i przeprowadzenie konkursu na jak najczęstsze jego użycie podczas spotkania. Ideą tej praktyki jest wzbogacanie naszego zasobu słownictwa oraz rozwijanie kreatywności. Najczęściej gramatyk wybiera słowa trudniejsze, górnolotne, oryginalne, rzadko używane. Poznajemy to słowo i trenujemy jego użycie w naszych wypowiedziach. Dobrze jest, aby słowo dnia było powiązane z tematem spotkania, jednak nie jest to bezwzględnie konieczny wymóg. Poleca się również, aby słowo to było przymiotnikiem, ewentualnie przysłówkiem – to zwykle ułatwia wplatanie go w nasze wypowiedzi. Jeśli jednak jako gramatyk chciałbyś wybrać dla uczestników rzeczownik czy czasownik również możesz to zrobić. Podczas przedstawiania swojej roli powiedz jakie słowo wybrałeś, zapisz je na tablicy (ewentualnie kartce jeśli w sali, w której odbywa się spotkanie tablicy nie ma), ustaw najlepiej tak, aby było dobrze widoczne ze sceny. Wyjaśnij znaczenie tego słowa, podaj przykład użycia w zdaniu, zachęć do jego używania. W trakcie spotkania licz i notuj użycie go przez poszczególne osoby, a na koniec spotkania ogłoś zwycięzcę, który użył go największą liczbę razy.

Gramatyk podczas spotkania na bieżąco w żaden sposób nie sygnalizuje usłyszanych błędów ani perełek językowych. Informuje o nich dopiero w końcowym raporcie. Będąc gramatykiem powinieneś przez całe spotkanie notować sobie usłyszane błędy oraz wypowiedzi, które zwróciły Twoją uwagę – zarówno w sensie pozytywnym jak i negatywnym.

Na koniec spotkania, podczas wygłaszania swojego raportu powtórz zdania czy wyrażenia wymagające poprawy czy zasługujące na pochwałę. Warto, abyś wskazał kto konkretnie użył danego zwrotu i w jakim kontekście. Raport zindywidualizowany i szczegółowy najskuteczniej wspomaga naukę i rozwój. Wymieniając dany błąd powinieneś wyjaśnić na czym błąd ten polega, a idealnie jest jeśli wskażesz prawidłową formę.

Pamiętaj: jeśli jesteś gramatykiem zaczynasz swoją pracę już od pierwszych zdań wypowiedzianych na początku spotkania. Przyjdź na spotkanie odpowiednio wcześniej, abyś zdążył przygotować sobie długopis i kartkę na notatki.

Pełniąc funkcję gramatyka musisz aktywnie słuchać, nie rozpraszać się. To również doskonały trening podzielności uwagi i wielozadaniowości – kiedy notujesz jakąś wypowiedź słuchając jednocześnie kolejnych.